راز ماندگارى اين انقلاب، اتكاى به ايمانهاست؛ اتكاى به خداست. لذا شما مى‌بينيد آن روزى كه توده‌ى عظيم مردم در سرتاسر كشور احساس كنند كه دشمنى‌اى متوجه انقلاب است، احساس كنند كه دشمنىِ جدى‌اى وجود دارد، بدون فراخوان حركت ميكنند مى‌آيند. ...مردم وقتى احساس ميكنند دشمن در مقابل نظام اسلامى ايستاده است، مى‌آيند توى ميدان. اين حركتِ ايمانى است، اين حركتِ قلبى است...
  • ???? ????
  • ?????? ?? ????
  • ?????? ?? ??
  • ?????
  • ??????
  • ?????? ??? ???????
  • ????? ?????
  • ????? ??????
  • ???? ? ????
  • ?????
  • ????? ??
HyperLink
سامانه آموزش مجازی نهاد
سامانه رابطین مرکز فرهنگی قرآن و عترت
HyperLink
HyperLink
HyperLink
HyperLink
HyperLink
HyperLink
HyperLink
 
 
سلامت در ازدواج از ديدگاه اسلام
موضوع مقاله: اسلام و سلامت نویسنده: امير ارسلان قلندري

سلامت در ازدواج از ديدگاه اسلام
امير ارسلان قلندري _ کارشناس ارشد زيست شناسي علوم گياهي
دکتر محسن داود آبادي فراهاني – فرهنگسراي سلامت سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران
فاطمه ملکي _ کارشناس ادبيات فارسي
حسين روشني _ کارشناس مديريت امور فرهنگي


النِکاحُ سُنّتي وَ مَن رَغِبَ عَنهُ ، فَلَيسَ مِنّي: ازدواج سنت(شيوه زندگي) من است و هر کس از آن روي برتابد از امت من نيست. «پيامبر اعظم(ص)»


در فوايد ازدواج سالم و مضرات ازدواج ناسالم يا تجرد طولاني مدت در دين مبين اسلام و اديان ديگر مباحث بسياري به ظرافت و دقت بيان شده است. آنچه موضوع اين مقاله خواهد بود استفاده از اين آموزه ها در بيان خلاصه گونه اي از خصوصيات يک ازدواج سالم مي باشد. در اين زمينه (ازدواج سالم) سؤالهاي بسياري وجود دارد که بايد به روشني پاسخ داده شود: 1. ازدواج سالم چيست؟، 2. چه هنگام شخص از لحاظ روحي، جسمي، عاطفي، رواني و معنوي آماده ازدواج مي باشد؟، 3. آيا هر شخص صرفاً با رسيدن به سن بلوغ(سن مشخصي) و يا شرايط خاصي آمادگي ازدواج را پيدا کرده است؟ ، 4. آيا احساس تنهايي و نياز به يک همدم مي تواند شرط لازم يا کافي براي ازدواج باشد؟ 5. آيا هدف از ازدواج فقط رفع نيازهاي جنسي است و زن و مرد تکليفي نسبت به رفع نيازهاي ديگر همديگر ندارند؟ اينها تنها اندکي از هزاران سؤالي است که در هنگام پرداختن به موضوع مهمي همچون ازدواج بايد به آنها پرداخته شود. در تمام جوامع علي رغم تفاوتهايي که از نظر ميزان اهميت و ارزش، دوام و استحکام، شيوه انتخاب همسر و آداب ازدواج وجود دارد، خانواده به عنوان مهم ترين نهاد اجتماعي که خشت بناي جامعه را تشکيل مي دهد، کانون اصلي حفظ سنتها، ارزشهاي اجتماعي، ايجاد و انتقال تمدن در فرهنگ به نسل جديد و شالوده مستحکم مناسبات پايدار اجتماعي و روابط خويشاوندي شناخته شده است. خانواده اولين و بادوامترين عامل اساسي در رشد و تکوين شخصيت آدمي و زمينه ساز رشد جسماني، اخلاقي، عقلاني، عاطفي و اجتماعي اوست. خانواده سالم و متعادل با عملکردهاي وسيع خود به سلامت جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي انسان کمک مي کند و عامل اساسي در پيشگيري از بيماريهاي مختلف به ويژه انحرافات و آسيبهاي اجتماعي است به طور کلي با توجه به تفاوتهاي بسياري که بين دو فرد(آماده براي ازدواج)از جنبه هاي مختلف جسماني ،رواني، عقلي،اجتماعي، فرهنگي و... وجود دارد، دستيابي به دو فرد کاملاً شبيه با ويژگي هاي يکسان غير ممکن به نظر مي رسد. واقعيت تفاوت بين انسانها از جنبه اي مختلف در اين حديث پيامبر اسلام (ص) منعکس است :«ذخايري در باطن مردم مانند طلا و نقره نهفته است که با يکديگر متفاوتند.» اهداف و انگيزه هاي ازدواج و تشکيل خانواده: 1. ايجاد کانون آسايش و آرامش براي زن و مرد ، 2. حفظ عفت و پاکدامني، 3. دوستي، محبت و عشق، 4. برقراري تعادل در وجود آدمي، تأمين سلامت جسم و روان، رهايي از تنهايي، 5. کمک به رشد و تکامل يکديگر، 6. داشتن فرزند و يا فرزنداني سالم و شايسته، اينها تنها تعدادي از مهمترين اهداف و انگيزه هاي تشکيل زندگي هستند که به تنهايي بيان گر ميزان تعيين ارزش در انتخاب گزينه هاي انتخاب همسر مناسب مي باشند. خانواده به عنوان يکي از مهم ترين تأسيسات اجتماعي داراي کارکردها و وظايفي است که اين کارکردها به دلايل فرهنگي، مذهبي، اجتماعي و اقتصادي يکسان نيست.مهمترين اين کارکردها عبارتند از: 1. همکاري در امور توليدي و اقتصادي خانواده، 2. همفکري و همکاري در امور مربوط به تغذيه و بهداشت و ديگر کارهاي خانه، 3. تکميل و تکامل زن و شوهر و ديگر اعضاي خانواده و کمک به رشد اخلاقي ، اجتماعي و عقلاني يکديگر، 4. توليد مثل و داشتن فرزند، 5. ارضاي تمايلات عاطفي، 6. تأمين امنيت روحي اعضاي خانواده، 7. پرورش و آموزش کودکان و نوجوانان. معيارها و ملاحظات مختلف و متنوعي که ممکن است يا مي توانند در انتخاب همسر ملاک تصميم گيري قرار گيرند را مي توان به سه دسته تقسيم کرد:الف) فردي، ب) هنجارهاي اجتماعي ( منظور آداب و رسومي است که توسط خود مردم تعيين شده و مبناي مذهبي روشني ندارند)، و ج) مذهبي( که با توجه به مسلمان بودن اکثر جامعه ما ، معيارهاي اسلامي مورد نظر مي باشد.) از اين سه شايد بتوان گفت که منبع اول اگر بدون پشتوانه وحي باشد به تنهايي کارآيي کافي ندارد؛ چرا که انسان در خطر اشتباه، استدلال خام و غلبه احساسات و هواهاي نفساني بر او قرار دارد.از طرفي انسان معمولي جامع تمام تجارب و آگاهي ها نيست و امکان شناخت کامل ديگران براي فرد وجود ندارد.آداب و رسومي که توسط مردم هر دوره و در شرايط مختلف تعيين و به اصطلاح رايج و مد مي گردند، هر چند در موارد قابل توجهي مثبت و تسهيل کننده اند، اما مي توانند آثار و تبعات منفي بهداشتي، اجتماعي و فرهنگي به همراه داشته باشند.تغييرات اجتماعي و به تبع آن ايجاد فاصله فکري و نگرشي بين نسل جديد و بزرگسالان، سازگاري نسل جوان و نيازهاي آنان را با آداب و رسوم گذشته تا حدي با مشکل مواجه مي سازد.حضرت علي(ع) مي فرمايد: « آداب و رسوم زمان خود را با فشار و زور به فرزندانتان تحميل نکنيد، زيرا آنان براي زماني غير از زمان شما آفريده شده اند.» داستان جويبر سياه پوست کوتاه قامت مستمند که به دستور و راهنمايي پيامبر اکرم(ص) با دختري از خانواده ثروتمند و سرشناس قريش ازدواج کرد. در واقع طرد آداب و رسوم قبيله اي و هنجارهاي غلط اجتماعي ، بلکه تأکيد بر ارزشها و معيارهاي انساني و الهي مي باشد. اما منبع سوم يعني تعاليم اسلام براي تعيين معيارها و ارزشها در زندگي و از جمله ازدواج و انتخاب همسر ، جايگاه و مرجعي اطمينان بخش و کارآمدتر است. اگرچه ايجاد شناخت از طرف مقابل نياز به گذشت زمان زيادي دارد، ولي به هر صورت براي آغاز ازدواج داشتن شناخت اجمالي از همديگر لازم است. توجه به اينکه طرف خوش بيان، خوش قيافه، با وضع مادي خوب و تيپ مناسب باشد هيچکدام اصول انتخاب همسر نيست. زندگي امر حياتي و مقدسي است؛ تجارت نيست که اگر شکست خوردي در تجارت بعدي دقت کني.اخلاق حسنه عسل زندگي است و صداقت و راستي و حيا و پاکدامني و تواضع و محبت و... همه بيماريها را از پيکره زندگي پاک و منزه مي کند. شش ويژگي شخصيتي که بايد در همسر آينده خود به دنبال آن باشيد: 1. تعهد به رشد شخصي: تعهد به رشد شخصي به اين معناست که نامزد/همسرتان متعهد مي شود تا سر حد ممکن براي اينکه همسر بهتري باشد ، بياموزد.همسرتان مايل است به اشکال مختلف از قبيل: کتاب، نوار، سخنراني، سمينار و در صورت لزوم مشاوره و روانکاوي کمک و راهنمايي دريافت کند.زيرا غير ممکن خواهد بود که يک رابطه موفق باشد اگر يکي از طرفين از دريافت راهنمايي و کمک حرفه اي به هنگام لزوم خودداري کند. 2. باز بودن روحي و احساسي: داشتن يک رابطه صميمي به معناي در يک خانه زندگي کردن و در يک بستر خوابيدن نيست ؛ بلکه به معناي سهيم شدن زن و شوهر در احساسات و عواطف يکديگر مي باشد.بدين معنا که زن و مرد هر دو احساس دارند؛ مي دانند درباره خود و ديگران چه احساسي دارند؛ مايل هستند که احساس خود را با همسرشان در ميان بگذارند؛ مي دانند که چگونه مي توانند همسر خود را از احساسات و عواطف خود آگاه گردانند. 3. صداقت: صداقت، درستي و قابل اعتماد بودن از ضروريترين اجزاي يک رابطه سالم هستند. صداقت همسرتان به شما اين اطمينان را مي دهد که مي توانيد روي او حساب کنيد و همين احساس امنيت فوق العاده اي براي شما به ارمغان مي آورد. 4. پختگي و مسئوليت پذيري: بسياري از افراد آمادگي داشتن رابطه جدي را ندارند.ممکن است اين افراد حتي بسيار نيز دوست داشتني باشند ، حتي شما را نيز خيلي دوست داشته باشند ؛ اما چنانچه به سطح مورد قبولي از پختگي و مسئوليت پذيري نرسيده باشند، احساس خواهيد کرد بيشتر يک بچه را به فرزند خواندگي گرفته ايد تا اينکه « معشوقي» براي خود يافته باشيد. 5. اعتماد به نفس بالا: همسرتان تنها به آن ميزان که خودش را دوست دارد مي تواند شما را دوست داشته باشد.کسي که اعتماد به نفسش پايين است ، براي رسيدن به احساس « خوب» عشق مي ورزد، در حالي يک شخص با اعتماد به نفس بالا عشق مي ورزد ، زيرا که احساس« خوبي » نسبت به خود دارد. 6. نگرش مثبت به زندگي: طبيعتاً آدم هاي منفي، روابط منفي و آدم هاي مثبت ، روابطي مثبت مي آفرينند.عشق يک نيروي مثبت است . بدين معنا که در فضايي مثبت رشد مي کند و در فضايي منفي پژمرده خواهد شد؛ با توجه به اين مسأله اهميت موضوع ( انتخاب شخصي با نگرش مثبت به عنوان همسر) روشن خواهد شد. ازدواج يک نوع ترکيب دائمي بين دو انسان است که نه تنها سرنوشت زن و مرد بلکه سعادت و شقاوت فرزندان و نسل آينده را تحت تأثير قرار مي دهد.لذا با توجه به تفاوتهاي فردي، فرهنگي، تحصيلي و ... هر قدر زمينه هاي اشتراک و سازگاري بين زن و مرد بيشتر باشد اين ترکيب استوارتر و بادوام تر خواهد بود و بر عکس متزلزل تر. بالاخره با توجه به اين واقعيت که توانايي فرد در شناخت کامل ديگران و تصميم گيري کاملاً محدود است ، به نظر منطقي و لازم مي رسد که فرد همزمان با تلاش ، مشورت و تحقيق ، از پروردگار استمداد و بر او توکل نمايد.همانطور که خداوند متعال به بندگانش مي آموزد که از او بخواهند : بارالها! هميشه و به هر جا روم به قدم صدق داخل و به قدم صدق مرا خارج گردان.به من از جانب خودت بصيرت و حجتي روشن که دائم مددکارم باشد عطا فرما.
منابع:
قرآن کريم، سوره روم،آيه 21.
سيف، سوسن؛ تئوري رشد خانواده ، تهران: دانشگاه الزهرا(س)؛ 1368.
قريشي، باقر شريف؛ نظام خانواده در اسلام؛ ترجمه لطيف راشدي؛ تهران: شرکت چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي؛ 1377.
يونيسف، پيشرفت ملتها؛ ترجمه زهره قائيني؛ دفتر يونيسف؛ 1373.
يونسکو، آموزش و پرورش براي آينده ؛ ترجمه.
حسيني، سيد ابوالقاسم ؛ اصول بهداشت رواني ؛ جلد اول؛ مشهد: دانشگاه فردوسي؛ 1363.
رشيدپور، مجيد ؛ مراحل ازدواج در اسلام ؛ تهران: انتشارات انجمن اولياء و مربيان؛ 1373.
محسني، منوچهر؛ مقدمات جامعه شناسي ؛ چاپ دوم؛ تهران: مؤلف، 1366.
طراحي، محمد جواد و کاوه محمد حسين؛ بررسي ازدواج از ديدگاه دانشجويان، 1377.
صافي، احمد، خانواده متعادل ، تهران: انتشارات انجمن اولياء و مربيان، 1378.
احدي، ح؛ و بني جمالي، ش، روانشناسي رشد، مفهوم بنيادي در روانشناسي کودک؛ تهران: چاپ و نشر بنياد؛ 1368.
هيئت مؤلفان؛ روانشناسي رشد؛ جلد اول؛ تهران: انتشارات سمت، 1378.
موگهي، عبدالرحيم؛ سيماي زن؛ قم: مرکز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي قم؛ 1373.
دي آنجليس، باربارا؛ آيا تو آن گمشده ام هستي؟؛ ترجمه هادي ابراهيمي؛ تهران: نسل نوانديش؛ 1384.
سايت مرکز خدمات مشاوره اي صنعت نفت
 

 
    
 
       ::        :: کلیه حقوق برای نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه علوم پزشکی تهران محفوظ می باشد.
     Powered by MSMSoft